نقض « 1 » مسائل ابن شنبوذ « 2 » . كتاب غريب الحديث - ناتمام . كتاب الهجاء . كتاب اللامات . كتاب المفضليات . كتاب ايضاح الوقف و الابتداء . كتاب الهاءات فى كتاب اللّه عز و جل . كتاب السبع الطوال - ساخته خود او . كتاب شعر الراعى ساخته خود او . كتاب الرد . على من خالف مصحف عثمان . ابو بكر چند ديوان از اشعار فحول عرب . چون شعر زهير ، و نابغهء جعدى « 3 » ، و اعشى ، و ديگران ترتيب داد . و در لغت ، نحو ، اخبار . سخنرانيهائى داشته و گروهى از اهل علم ، كه من ديدم مانند ابو سعيد دبيلى و غيره آن را شنيده بودند . ابو عمر زاهد ابو عمر محمد بن عبد الواحد بن ابو هاشم ، مطرز « 4 » ، معروف بزاهد ، مصاحب ابو العباس ثعلب بود و شنيدم گروهى از علماء حديثهاى او را سست مىشمرند ، و او را بيزيد نسبت مىدهند « 5 » زيرا بىنهايت ناصبى « 6 » بود و تمايلى بمخالفت با على عليه السلام داشت و در كوچهء ابو عنبر مقيم بود . وفاتش در سال سيصد و چهل و هشت ، در سن هشتاد و شش « 7 » سالگى بود . كه خداوند او را به پاداش كردارش مىرساند . از كتابهاى اوست : كتاب الياقوت فى اللغة . اين كتاب و كيفيت تصحيح آن سرگذشتى دارد : به خط ابو الفتح عبيد اللّه « 8 » بن احمد نحوى كه مردى راستگو ، كنجكاو ، و دانه‌چين بود خواندم - كه در روز پنجشنبه يك روز به آخر محرم سال سيصد و بيست و شش ابو عمر محمد بن عبد الواحد ، مصاحب ابو العباس ثعلب ، شروع باملاء اين كتاب - كتاب الياقوت - در مسجد مدينهء ابو جعفر « 9 » بطور ارتجال نمود ، بدون آنكه كتابى يا دستورى در دست داشته باشد . و مجلس بمجلس اين املاء را ادامه داد ، تا كتاب بپايان رسيد . و من مجلس بمجلس آنچه را املا مىكرد نوشتم . سپس در نظر گرفت بر آن چيزهائى بيفزايد ، و در اوقات ديگر ، باز ارتجالا چيزهائى بر آن افزود . و ابو محمد صفار كه از ملازمان خدمتش بود ، تصدى اين اضافات . و تكرار آن را بر وى داشت . و آن اضافات را من از ابو محمد گرفتم . و سپس مردم در قرائتى كه ابو اسحاق طبرى بر وى نمود حضور بهم‌رسانيده و شنيدند . اين قرائت فذلكه ناميده شد ، پس از آن

--> ( 1 ) ف ( بعض ) . ( 2 ) ف ( ابن شموذ ) . ( 3 ) ف ( و النابغة و الجعدى ) . ( 4 ) مطرز - آنكه جامه باطراز و نگار مىسازد . ( فرهنگ نفيسى ) . ( 5 ) ف ( و انتسبوا به الى التزيد ) جب ( و ينسبونه الى اليزيد ) . ( 6 ) ناصبى كسى كه دشمن مىدارد امير المؤمنين على بن ابى طالب عليه السلام را ( فرهنگ نفيسى ) . ( 7 ) ف ( هشتاد ) . ( 8 ) ف ( عبد اللّه ) . ( 9 ) ( رجوع كنيد بصفحهء 67 همين كتاب ) .